Tehlikeli madde olarak adlandırılan maddeler, yanıcı, patlayıcı ve toksin olarak adlandırılan kimyasal yapılı zararlı maddelerdir. Bu maddeler, sıvı, gaz ve katı gibi fiziksel yapılarına ve yanıcılık ve patlayıcılık gibi kimyasal durumlarına göre sınıflandırılmış ve taşımacılıkları ve etiketlenmesi bu sınıflandırma dahilinde yapılmıştır. Tehlikeli madde taşımacılığı, ADR ile Karayolu Ulaştırma Kanunu kapsamında, IMDG ile denizyolu taşımacılığı, ICAO ile havayolu taşımacılığı ve RID ile demiryolu taşımacılığı kapsamında belirli hüküm ve uluslararası kuralları içeren hususlar çerçevesinde yapılır. Belgelere sahip olan kişilerin (ADN hariç) çalışma alanları tüm Avrupa ve mevzuatı kabul eden diğer ülkeler dahilindedir. Bu kuralların başlıca sebebi, İnsana, yaşayan diğer canlı varlıklara ve doğaya yönelik olumsuz sonuçların önüne geçmektedir.
Bu yönetmelik, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükmü ile uyulması gereken kapsamda yer alır. İlgili kanun, tehlikeli madde taşıyan araçların uyması gereken trafik kuralları, taşıma yapan aracın yapısının standardı ve taşımacılık yapan şoförlerin alması gereken belgeleri kapsar. 11 Temmuz 93 yılında yürürlüğe giren 21634 sayılı Tehlikeli Kimyasallar Yönetmeliği kapsamında bu alanda eğitim veren kişilerin eğitim almış olma şartını koyar.
Endüstri sektöründe artan kimyasal kullanımı veya bu kullanımlardan ötürü meydana çıkan tehlikeli madde atıklarının taşınması, beraberinde bir takım tehlikeli madde taşımacılığı kurallarını getirmiştir. Taşıması yapılan maddelerin ortaya çıkardığı sonuçlar telafisi zor sonuçlar getirebilmesinden ötürü, yurt içi ve uluslararası karayolları taşımacılığını güvence altına alınmıştır. Bu maddelerin yüklenmesinden taşımasına ve depolanacakları yerlere kadar yaptıkları nakliye sırasında kurallara uyulması gerekir.
Tehlikeli Madde Taşımacılığı Yönetmeliği
Tehlikeli madde taşımacılığı yönetmeliği şu şekildedir:
- Tehlikeli maddeleri karayolu üzerinden yapanların ADR/Src5, demiryolu üzerinden yapanların RID, Havayolu taşımacılığı yapanların ICAO ve Uluslararası Denizyolu ile yapanların IMDG (yurtiçi deniz yollarında ADN) belgesine sahip olmasını şart koşar.
- Tehlikeli madde taşıyan araç şoförleri, ADR mesleki yeterlilik belgesine sahip olmak ve yanlarında bulundurmak zorundadır.
- Tehlikeli madde taşıyan araçlar, güvenlik gerekçesiyle mümkün mertebe çevre yollarını kullanmalıdır.
- Tehlikeli maddeyle yüklü araçlar, birden fazla römork veya tanker taşıma izni yoktur.
- Tehlikeli madde taşıyan taşıtlar, sızdırmak testinden geçmek zorundadır.
- Tehlikeli madde taşıyan araçlar, gece 01:00’dan önce köprüleri kullanamaz.
- Tehlikeli madde taşıyan araçlar, azami hız sınırının üzerine çıkamaz ve 50 metrelik takip mesafesini korumak zorundadır.
- Sıkıştırılmış gaz ve radyoaktif madde taşıyan araçlar, güvenlik önlemlerinin ardından en az 1 güvenlik danışmanı refakatinde geçiş yapabilir, 200 metreden daha uzun mesafeli tünellere giriş yapamaz. Alternatif güzergahı olmayan araçlar, 01:00’den sonra olmak şartıyla polis nezaretinde geçiş yapabilir.
Bu yönetmeliğe e olarak, su çevresinde neden olabileceği kirlilik kontrolünden ötürü, yükleme boşaltma işlemi kontrol altında yapılmalı, basınç unsurları gözetilmeli ve koruma önlemlerinin alınması gerekir. Öte yandan genel tabirle tehlikeli madde taşımacılığı yapan kişi veya şirketler, Tehlikeli Maddelerin Su ve Çevresinde Neden Olduğu Kirliliğin Kontrolü, Tıbbi Atıkların Kontrolü, Motorlu Araçlar ve Römorkları ile İlgili Tip Onayı, Sıvılaştırılmış Petrol Gazları taşıma, Tehlikeli Kimyasalların Kontrolü, Tehlikeli Atıkların Kontrolü, Yönetmeliklerine uymakla yükümlüdür.
