Kombine Taşımacılıkta Tarafların Sorumluluğu

Kombine Taşımacılığın Yasal Çerçevesi

Kombine taşımacılığın uluslararası hukuki çerçevesini Birleşmiş Milletler 1980 tarihli “Eşyanın Uluslararası Kombine Taşımacılığı Üzerine Konvansiyonu’nda” belirlemektedir. Konvansiyonu kabul etmiş ülkeler arasındaki kombine taşımalarda konvansiyon hükümleri uygulanmaktadır.

Konvansiyonun 1. Maddesi “Kombine Taşımacılık Sözleşmesi” ni şöyle tanımlamaktadır. “Bir kombine taşımacılık operatörünün navlun ödemesi karşılığında, uluslararası kombine taşımacılık operasyonunu yerine getirme ya da sağlama amacı taşıyan bir sözleşmedir”.

Kombine Taşımacılıkta Taşıma Modelleri

Lojistik firma;

> Kendi çalışanları, alıcıları veya hizmetine kullandığı üçüncü kişilerin kusur ve ihmalinin yol açtığı ve
> Gerekli makul önlemlerin tümünü aldığını ispat etmediği takdirde meydana gelebilecek bütün zarar, ziyan ve gecikmelerinin sorumluluğunu üstlenmesi gerekmektedir (Madde 21).

Kombine taşımacılık ile ilgili konularda ihtilaf hâlinde başvurulabilecek yargı mercileri şunlardır:

> Kuruluş merkezinin bulunduğu,
> Kombine taşımacılık sözleşmesinin hazırlandığı,
> Malların yüklendiği ya da teslim edildiği,
> Kombine taşımacılık belgelerinde ihtilaf hâlinde başvurulacağı belirtilen ülke mahkemeleri (Madde 26).

Lojistik Firmalar ve Taşıma Belgeleri

Uluslararası kombine taşımacılığında, tek modlu taşımacılıkta olduğu gibi gönderici, alıcı ve taşıyıcı (lojistik firma) arasındaki sorumlulukların belirlenmesinde en önemli pay taraflar arasında düzenlenen belgelerdir.

Kombine Taşımacılık Konşimentosu (FBL) (FIATA combined transport bill of lading)

Lojistik firmaların uluslararası kombine taşımacılıkta kullandıkları başlıca belge “FIATA Kombine Taşımacılık Konşimentosu” dur (FIATA combined transport bill of lading-FBL).

FBL, birden fazla taşıma türüyle yapılan kombine taşımacılık uygulamasında kullanılmak amacıyla hazırlanmış bir belge olmasına rağmen, tek taşıma türünün kullanıldığı uygulamalarda da kullanılmasını engelleyici bir neden bulunmamaktadır. FBL’in kullanılması uluslararası konvansiyon veya ulusal mevzuat gereği değil, tarafların anlaşmalarına bağlıdır.

Lojistik Firmaların Sorumluluk Sınırları

Lojistik firmaların FBL’den kaynaklanan sorumluluklarının belli sınırları vardır. Lojistik firmanın, taşınan eşyanın kaybolması ve hasar görmesi hâlinde tazminat yükümlülüğü bulunmaktadır. Ancak bu tazminat miktarının belirlenmesinde izlenecek yol belli koşullara bağlanmıştır.

Kayıp ve hasar hâlinde ödenecek tazminatın miktarı, eşyanın değerine göre saptanacaktır. Eşyanın değeri, kayıp ve hasarın kesinleştiği günkü borsa fiyatına; böyle bir borsa fiyatı olmadığında piyasa fiyatına; böyle bir piyasa fiyatı da yoksa eşyanın aynı kalitedeki benzerinin normal değerine göre saptanacaktır.

Lojistik firmanın sorumluluğunun sınırlandırılmasının kendisine sağladığı yararlardan faydalanmaya hakkı olmayacaktır. Ancak, her ne amaçla olursa olsun lojistik firmanın sınırlama hakkı bölünemez. Şikâyetçinin kayıp, hasar ya da gecikmenin lojistik firmanın ihmalinden kaynaklandığını ispat etmesi gerektiği gibi sınırlama hakkını kesmek için iki ek şartın yerine getirilmesi gerekmektedir.

Kombine Taşımacılığının Avantaj ve Dezavantajları Nelerdir?